X
تبلیغات
آموزش نظامی سایت محبان مهدی - پدافند غير عامل

قابل توجه متربیان آزمون از همین جزوه گرفته میشود

تاریخ :۱۹/۱۲/۸۹

ساعت : ۱۶:۳۰

پدافند غیرعامل

روند مطالعات مدیریت بحران

با توجه به موارد فوق الذکر، روند زیر را می توان برای مطالعات مدیریت بحران در تظر گرفت:

گام اول: مطالعات خطر

در این مرحله، باید بررسی چه خطری و با چچه شدتی و چه احتمالی رخ خواهد داد. خروجی این مرحله، کیفیت و کمیت مخاطرات مورد مطالعه؛ و توزیع کمی پتانسیل های خطر در منطقه مورد مطالعه می باشد.

گام دوم: مطالعات خطرپذیری

این گام با هدف بررسی پتانسیل های خطر در منطقه صورت می پذیرد. در تحلیل آسیب پذیری نیز که بخشی از این گام است، باید مشخص نمود چه چیز به چه مقدار آسیب می بیند. به بیان دیگر باید دید چه چیزی در معرض خطر است. نتیجه این گام، شناسایی آسیب های احتمالی کالبدی؛ توزیع خسارات اقتصادی و توزیع آن در منطقه؛ و برآورد تلفات انسانی و توزیع آن در منطقه می باشد.

گام سوم: طرح جامع پیشگیری

این طرح با هدف ارائه ساختار و روش های کاهش خطرپذیری، خسارات و تلفات احتمالی تدوین می شود. برخی اقدامات پیشگیرانه در منطقه؛ طرح های پیشگیرانه مورد نیاز برای ایمن سازی مولفه های منطقه ای؛ طرح اجرایی نمودن طرح های پیشگیرانه؛ و برنامه و بودجه عملیاتی می باشد.

گام چهارم: طرح امداد و نجات

هدف از تدوین این طرح، مقابله با گسترش آثار حوادث اولیه و بروز حوادث ثانویه، اقدامات فوری و اضطراری، جستجو و نجات آسیب دیدگان می باشد. گام فوق شامل مطالعات حوادث ثانویه احتمالی؛ شناخت بحران های احتمالی؛ تبیین اقدامات فوری و اضطراری؛ و تبیین ساختارهای سازمانی لازم می باشد.

 

برنامه های مختلف طرح جامعه امداد و نجات، دربردارنده مواردی چون برنامه فرماندهی و هماهنگی نهادهای شهری؛ برنامه حفاظت و امنیت؛ برنامه جستجو و نجات؛ برنامه امداد؛ برنامه پشتیبانی؛ سازماندهی داوطلبین؛ و برنامه اطلاع رسانی می باشد.

گام پنجم: طرح بازیابی، بازسازی و بازتوانی طرح فوق با هدف اجرای سریع اسکان موقت آسیب دیدگان، برقراری خدمات شهری، بازسازی آسیب ها و بازتوانی بازماندگان تدوین می شود. مطالعات این گام دربردارنده مطالعات ساز و کارهای اسکان موقت سریع؛ مطالعات کمی و کیفی اختلال و قطع در خدمات منطقه ای؛ مطالعات بازیابی سریع خدمات منطقه ای؛ مطالعات اولویت بندی و ساز و کارهای بازسازی زیرساخت های خدمات منطقه ای؛ و مطالعات کمی و کیفی بازتوانی بازماندگان حوادث می باشد. این طرح شامل برنامه فرماندهی و هماهنگی نهادهای منطقه ای، برنامه ارزیابی، برنامه بازیابی خدمات منطقه ای؛ برنامه بازسازی؛ برنامه بازتوانی بازماندگان؛ برنامه پشتیبانی؛ برنامه بازتوانی بازماندگان؛ برنامه پشتیبانی، برنامه اطلاع رسانی، برنامه هماهنگی کمک های ملی و بین المللی می باشد.

کلیاتی دربارة پدافند غیرعامل

تاریخ زندگی بشر همواره با تهدیداتی روبرو بوده است که دست ساخته ها، سرمایه های معنوی و حتی جان او را به مخاطره می اندازد. از این منظر تلاش آدمیان بر بقاء، آنها را ناگزیر به تجهیز در برابر تهدیدات کرده است. فرآیندی که ایمنی نامیده می شود ممکن است بر اساس حوزه تاثیر تهدید، نوع تهدید و یا حوزه اقدام برای مقابله با تهدید تقسیم بندی شود.

بر اساس نوع تهدید، می توان تهدیدات طبیعی و یا انسان ساز را متصور بود. اتفاقاتی مانند سیل، طوفان و زلزله نمودهایی از تهدید طبیعی هستند. انفجار یک انبار یا نشت مواد سمی از یک کارخانه نمونه هایی از تهدیدات غیر طبیعی هستند. از منظر حوزه اقدام برای کاهش اثرات سه بخش اصلی قابل تصور است: اقدامات پیشگیرانه، اقدامات مقابله ای و اقداماتی برای بازگرداندن وضعیت ناحیه به شرایط قبل از حادثه.

پدافند غیرعامل شامل مجموعه ای از اقدامات است که بدون درگیری مستقیم اثر تهدیدات متحمل را کاهش می دهد. بنابراین اقداماتی که تحت عنوان پدافند غیرعامل نام گرفته اند بیشتر در حوزه اقدامات پیشگیرانه و اقدامات برای بازگرداندن اوضاع به حالت عادی قرار می گیرند. تفکیک و نام گذاری این مجموعه اقدامات در دسته ای جداگانه و علاوه بر تفکیکی که برای حوزه های اقدامات صورت پدافند غیرعامل در ایجاد ایمنی دارد. این اهمیت ریشه در بازدارندگی و هزینه ناچیز آن نسبت به مقابله مستقیم با تهدید دارد. تعریف پدافند غیرعامل در ادبیات این علم به این صورت است:

مجموعه اقداماتی که با رویکرد غیر شروع کننده اثرات خرابی ناشی از تهدید صورت می گیرد، پدافند غیرعامل نام دارد. به این ترتیب در یک نبرد نظامی اقداماتی مانند استتار و اختفاء در جمله اقدامات پدافند غیرعامل قرار می گیرند.

مطالعهات پدافند غیرعامل را می توان شامل سه مرحله اصلی دانست. این سه مرحله عبارتند از:

-                 شناخت وضع موجود بر اساس اقتضائات پدافند غیرعامل در منطقه ی مورد مطالعه

-      تعیین خطرپذیری تأسیسات مورد مطالعه

-            ارائه طرح های اجرائی پدافند غیرعامل

شناخت وضع موجود براساس اقتضائات پدافند غیرعامل در منطقه ی مورد مطالعه

شناخت وضع موجود از مراحل اصلی در قریب به اتفاق طرح های مطالعاتی است.

با وجود گستردگی تهدیدات و تنوع راه کارها برای ارتقاء ایمنی منطقة مورد مطالعه، شناخت از خصوصیات منطقه براساس نیاز مطالعات پدافند غیرعامل از اهمیت ویژه ای برخوردار است. هدف از ایجاد چنین شناختی اولاً آشنایی با خطرات موجود در منطقه و ثانیاً بررسی قابلیت های ارتقاء ایمنی در ناحیه و در محدودة تأسیسات مورد مطالعه می باشد می باشد. به عنوان مثال بررسی شیب های مسلط به جاده های دسترسی، تأمین کنندة هدف اول و شناخت توپوگرافی منطقه در راستای هدف دوم می باشد. از نظر مکانی مطالعه به منظور شناخت منطقه را می توان در دو حوزة شناخت و بررسی مناطق همجوار و شناخت کلی سایت و تأسیسات خلاصه کرد. حوزة اول به خصوصیات آب و هوایی، رستنی های منطقه، مشخصات جمعیتی و اقتصادی سکونتگاه ها در مناطق و در محدودة شهرستان می پردازد. حوزة دوم بیان شده اشاره به شکل زمین، چیدمان بناها و عملکرد هر یک از اجزاء در محدودة سایت تأسیسات مورد مطالعه دارد.

تعیین خطرپذیری تأسیسات مورد مطالعه

تعیین خطرپذیری تأسیسات مورد مطالعه با هدف تحلیل و ارزیابی زیان های ناشی از تهدیدات مختلف صورت می گیرد. این مرحله از مطالعات پدافند غیرعامل متشکل از سه زیر بخش بررسی تهدیدات، ارزیابی اثرات و تحلیل اقتصادی-اجتماعی آسیب های محتمل می باشد.

الف)بررسی تهدیدات

تهدیدات در دو دسته کلی طبیعی و غیرطبیعی دسته بندی می شود. تهدیدات طبیعی اشاره به رخدادهایی مانند سیل، زلزله خشکسالی، طوفان و مانند آن دارد. نحوه برخورد با هر یک از تهدیدات طبیعی در پروژه های پدافند غیرعامل متفاوت و متناسب بااقتضائات تهدید و اثرات آن بر ناحیه مورد بررسی است. تأثیر زلزله و سیل به طور مشخص در طراحی اولیه تأسیسات در نظر گرفته می شود. در مطالعات پدافند غیرعامل اثرات ثانویه و همچنین تحلیل اثرات در مقیاس بزرگ تر مورد توجه خواهند بود. بدین صورت بررسی جمعیتی سکونتگاه های انسانی و محیط زیست همجوار تأسیسات، مورد مطالعه قرار خواهند گرفت.

مثال بازار تهدیدات غیرطبیعی حملات نظامی است. در واقع قوت مطالعات پدافند غیر عامل در بررسی و برنامه ریزی برای تهدیدات غیرطبیعی است که با طرح قبلی برای آسیب رساندن به تاسیسات مورد مطالعه می گیرد. بررسی این گونه از تهدیدات در گرو شناخت کشورهای همجوار و اقوام تهدید کننده اسن. بررسی توان نظامی و تشخیص نوع حمله احتمالی از نتایج اصلی مطالعه تهدیدات غیرطبیعی خواهد بود.

ب) ارزیابی اثرات خرابی تاسیسات

پس از شناخت نوع تهدیدات و نحوه اثر آن بر تأسیسات، آسیب های ناشی از اثر هر یک از تهدیدات مورد بررسی قرار می گیرد. این آسیب ها ممکن است در حوزه های مختلف صورت گیرد. در حوزه فیزیکی خرابی ابنیه و اجزاء مختلف تأسیسات مورد مطالعه، بررسی می گردد. آسیب به بدنه سد در یک حمله نظامی به عنوان مثالی برای آسیب ها را قدرت تحریک و وضعیت سازه ها تعیین می کند. از دیگر حوزه های مورد بررسی در تحلیل خرابی ها حوزه انسانی است. فجایع انسانی ناشی از آلودگی های میکروبی یا به علت اثر مستقیم تهدیدات در این قسمت مورد بررسی قرار می گیرد. نتیجه این مطالعه تخمینی از تلفات و شمار آسیب ددیگان ناشی از تهدیدهای مختلف خواهد بود. بررسی آسیب ها در حوزه های مختلف امکان تحلیل اثرات اقتصادی و اجتماعی در سطوح مختلف ناحیه ای منطقه ای و ملی را ممکن خواهد کرد.

ج) تحلیل اقتصادی- اجتماعی آسیب های محتمل

تحلیل اقتصادی- اجتماعی آسیب های محتمل از ابزارهای اصلی در مقایسة تهدیدات مختلف خواهد بود. در واقع به کمک تخمین ریالی زیان برای آسیب های مختلف الگویی مشترک و همسان در بررسی اثر نهایی تهدید به دست خواهد آمد. دقت این بخش وابسته به دقت بخش های پیشین به منظور برآورد صحیحی از آسیب های احتمالی خواهد بود.

ارائه طرح های مفهومی

خصوصیات هر منطقه، راه کار های خاصی را برای ارتقاء سطح ایمنی در دسترس قرار می دهند. به صورت کلی می توان راه کارهای پدافند غیرعامل را در سه دسته کالبدی، مدیریت نیروی انسانی و مدیریت بهره برداری تقسیم کرد. اقداماتی برای بهبود فضاهای موجود، تقویت نقاط حساس، محدود کردن دسترسی ها و تأمین فضاهای امن در دسته اقدامات کالبدی به منظور بالابردن ایمنی تأسیسات است. مدیریت نیروی انسانی به عنوان دستة دیگری از اقدامات پدافند غیرعامل اشاره به برنامه ریزی گروه های امداد- نجات و تبیین و آموزش نیروهای مستقر در محدودة مورد مطالعه و آموزش ساکنان مجاور تأسیسات دارد. این دسته از اقدامات نسبت به ایجاد تغییرات در کالبد کمتر هزینه بردند اما ثمربخش بودن انها در گرو آموزش های مداوم و نظارت مناسب است. نهایتاً راه کارهایی در حوزه مدیریت بهره برداری مربوط به تعیین الگوهای کنترل شده ارائه خدمات در زمان های ایجاد خطر در تأسیسات می گردد. تدوین برنامه های مناسب تخلیه سدها در مواقع حملات نظامی متناسب با نوع تهدید از مصادیق مدیریت بهره برداری به عنوان راه کاری برای ارتقاء ایمنی است..

اولویت دهی به اقدامات پدافند غیرعامل

مرحله نهائی مطالعات پدافند تعیین گزینه های برتر به منظور ارتقاء بهینه ایمنی است. دو معیار اصلی در تصمیم گیری برای اولویت دهی اقدامات مؤثر است: اول میزان اثربخشی اقدام و دوم هزینه های لازم برای انجام اقدام. میزان اثربخشی از مطالعة تهدیدات غالب و آسیب پذیری تاسیسات موجود تعیین می گردد. هزینه های اقدامات از تحلیل اقتصادی اقدامات گوناگون بدست خواهد آمد      

بررسی الزامات قانونی در انجام مطالعات بحران و پدافند غیر عامل

در این بخش ضمن مروری بر قوانین موجود در بخش مطالعات بحران و پدافند غیرعامل پرداخته می شود.

مدیریت بحران

طی لایحه برنامه چهارم توسعه، دولت در طی سه ماده موظف به انجام اقداماتی در زمینه مدیریت بحران شهری شده است. در ادامه به شرح این سه ماده آمده است.

1-  در ماده 62 از لایحه برنامه چهارم توسعه دولت موظف به انجام اقداماتی به منظور هویت بخشی به سیمای  شهر و روستاها، بازآفرینی و روزآمدسازی معماری ایرانی- اسلامی، رعایت معیارهای پیشرفته برای ایمنی بنا و استحکام ساخت و سازها و دستیابی به توسعه پایدار و موزون شهرها و روستاها و بهبود محیط زندگی شده است. در ذیل این اقدامات زمینه سازی تحقق برنامه ایمن سازی و مقاوم سازی شهرها و روستاهای کشور، در مقابل سوانحغیر مترقبه در بند"الف" آن آمده است.

2-  در ماده 220 از نقش و وظایف دولت، در حوزه های "امور حاکمیتی" ، "امور تصدی های اجتماعی، فرهنگی و خدماتی" ، "امور زیربنایی" و امور "تصدی های اقتصادی" سخن گفته شده است. در قسمت "الف" و در ذیل امور حاکمیتی، در بند 11 پیشگیری از بیماری های واگیر، مقابله و کاهش اثرات حوادث طبیعی و بحران های پیچیده از وظایف دولت دانسته شده است.

3-  در ماده 228 دولت موظف به بهبود مدیریت انسانی بخش دولتی گشته است. در بند "ک" این ماده دولت موظف به توسعه  دانش و افزایش مهارت ها و قابلیت های مدیران دولتی، در زمینه مدیریت و راهبردی بحران ها و اداره شرایط غیر متعارف و تجهیز دستگاهها به ساز و کارهای لازم در این خصوص در حال گذار و توسعه ایران و در معرض تهدید های فرهنگی، اجتماعی، منزلتی و زیست محیطی آمده است.

هم چنین در بودجه سال 1386 و در ذیل تبصره 14، در بند "گ" آمده است

به منظور آمادگی بیشتر و حفظ توان مقابله در برابر حوادث و سوانح غیر مترقبه، دولت مکلف است پانزده درصد از اعتبارات پیش بینی شده در ماده 10 قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت تا سقف یک هزار و سیصد و سی و پنج میلیارد ریال را برای مقابله با حوادث و سوانح در اختیار جمعیت هلال احمر جمهوری اسلامی ایران قرار دهد تا صرف انجام وظایف مذکور در قانون اساسنامه این انجمن گردد. به منظور انجام امور مربوط به پدافند غیرعامل دو مجموعة متمرکز توسط هیئت وزیران پیشنهاد گردیده است. در ادامه به معرفی اجمالی این دو مجموعه پرداخته می شود.

1- به منظور هماهنگی اجرایی کلیه دستگاه ها و اعمال مدیریت عالی موثر بحران در وقوع حوادث و سوانح غیر مترقبه تشکیل ستاد مدیریت بحران توسط هیئت محترم وزیران در 1383/3/17 پیش نهاد شد.

2- هم چنین در تاریخ 1384/5/8 به منظور ایجاد مدیریت واحد و متمرکز در امر سیاست گذاری، برنامه ریزی، ایجاد هماهنگی و انسجام در زمینة مدیریت بحران ها و انسجام در زمینهة مدیریت بحران ها و استفاده از کلیة امکانات و تجهیزات کلیة وزارتخانه ها، سازمان ها موسسات دولتی و موسسات عمومی غیردولتی و تشکیل های مردمی برای مواجهه با حوادث طبیعی و سوانح غیرمترقبه پیشنهاد تشکیل سازمان مدیریت بحران در حوادث طبیعی و سوانح غیرمترقبه توسط هیئت وزیران تقدیم مجلس گشت.

البته وزیر کشور طی مصاحبه ای در حاشیة همایش مدیران بحران کشور اعلام داشت:«فعالیت «پدافند غیرعامل» به عنوان یکی از موضوع های جدی و مهم در چارچوب فعالیت های سازمان مدیریت بحران دیده شده است.»

 

پدافند غیرعامل

دولت طی بند 11 از ماده 121 قانون پنج ساله چهارم توسعه کشور موظف به انجام اقداماتی در زمینه پدافند غیرعامل گشته است. بر اساس این بند دولت موظف به رعایت اصول پدافند غیرعامل در طراحی و اجرای طرح های حساس و مهم و یا در دست مطالعه و نیز تأسیسات زیربنایی و ساختمان های حساس و شریان های اصلی و حیاتی کشور و آموزش عمومی مردم توسط دستگاه های اجرایی موضوع ماده (247) این لایحه، به منظور پیشگیری و کاهش مخاطرات ناشی از سوانح غیر طبیعی شده است. در ذیل ماده 247 دستگاه های شامل این بند تعریف گشته اند. در این ماده آمده است: «کلیه وزارتخانه ها، موسسات و شرکت های دولتی موضوع ماده(4) "قانون محاسبات عمومی کشور، مصوب 1366/6/1" و سایر شرکت هایی که بیش از پنجاه درصد(%50) سرمایه و سهام آنها منفرداً یا مشترکاً که به وزارتخانه ها، مؤسسات دولتی و شرکت های دولتی، به استثنای بانک ها و مؤسسات اعتباری و شرکت های بیمه قانونی، تعلق داشته باشند و هم چنین شرکت ها و مؤسسات دولتی که شمول قوانین و مقررات عمومی به آنها، مستلزم ذکر نام یا تصریح نام است، از جمله: شرکت ملی نفت ایران و شرکت های تابع و وابسته به وزارت نفت و شرکت های تابعه آن ها، سازمان توسعه و نوسازی صنایع ایران شرکت های تابعه، سازمان توسعه و نوسازی معادن و صنایع معدنی ایران و شرکت های تابعه در موارد مربوط، مشمول مقررات این لایحه می باشند.»

به منظور اجرایی کردن بند 11 ماده 121 از قانون برنامه چهارم، آیین نامه ای اجرایی در 10 ماده به تصویب رسید. در این آیین نامه ابتدا به تعریف مفاهیم مرتبط با موضوع پرداخته شده است. سپس به تشریح وظایف کمیته دایمی (کمیته دایمی متشکل از نمایندگان ستاد کل نیروهای مسلح، دولت و قرارگاه پدافند هوایی خاتم الانبیا که بر اساس فرمان رهبری تشکیل گردیده است.) پدافند پرداخته شده است. بر این اساس وظایف و اختیارات کمیته دائمی عبارتند از:

1- تصویب سیاست ها و خط مشی های پدافند غیرعامل کشور

2- ایجاد زمینه های مناسب فرهنگی به منظور ارتقای آگاهی در خصوص پدافند غیرعامل

3- تصویب ضوابط و دستورالعمل های مرتبط با آیین نامه

4- تعیین مصادیق تاسیسات زیربنایی، ساختمان های حساس و شریان های اصلی و حیاتی کشور

5- تصویب سطح بندی و اولویت بندی مراکز تحت پوشش بر اساس پیشنهاد دستگاه مربوطه

6- تصویب طرح های پدافند غیرعامل و برآورد اعتبار مورد نیاز

7- بررسی و تایید نتایج ارزیابی ها از اجرای طرح های پدافند غیرعامل به منظور اصلاح و بهینه سازی طرح ها و روش ها

8- نظارت بر اجرای صحیح آیین نامه های موجود

9- ایجاد هماهنگی لازم در دستگاه های اجرایی به منظور توسعه، ارتقای آگاهی و رعایت پدافند غیرعامل در ادامه این آیین نامه پیگیری اجرای طرح های پدافند غیرعامل، ارزیابی فنی  طرح های پدافند غیرعامل تهیه شده، توسط کمیته دستگاه های اجرایی و تهیه گزارش نظارت بر اجرای پدافند غیرعامل دستگاه های اجرایی و ارائه آن به کمیته دائمی بر عهدة وزارت دفاع می باشد.

در راستای این آیین نامه در بند "د" تبصره 17 از بودجه 86 آمده است: «در اجرای طرح های پدافند غیرعامل موضوع آئین نامه اجرایی بند (11) ماده (121) قانون برنامه چهارم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران اجازه داده می شود حداکثر مبلغ چهارصد و چهل میلیارد (000/000/000/ 440)  ریال اعتبار ردیف 503918 قست چهارم این قانون، بر اساس پیشنهاد دستگاه های اجرایی و تصویب کمیته دائمی پدافند غیرعامل کل کشور در اختیار دستگاه های اجرایی ذی ربط قرار گیرد تا براساس شرح عملیات موافقتنامه مبادله شده با سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور به مصرف برسد.»

هم چنین در بند "ر" از تبصره 20 قانون بودجه سال 86 کل کشور نیز اجازه داده شده است حداکثر مبلغ دو هزار و هشتصد و هفتاد و چهار میلیارد ریال صرف اجرای طرح های پدافند غیر عامل و انسداد مرزها با اولویت مرزهای شرقی گردد.

بررسی نمونه موردی سد ارداک

در این بخش به بررسی تطبیقی چرخه مطالعات مدیریت بحران و پدافند غیرعامل پرداخته می شود.

معرفی سد ارداک

محل طرح سد ارداک در 69 کیلومتری شمال غرب شهر مشهد در بخش گلبهار و در نزدیکی روستای ارداک واقع است. رودخانه ارداک یکی از سرشاخه های کشف رود است که از سمت چپ(شمال) به این رودخانه می پیوندند. کشف رود پس از عبور از دشت مشهد و رشته کوه های مزدوران به هریرود پیوسته و وارد دشت قره قوم در ترکمنستان می شود.این سد به منظور تامین آب شرب شهر مشهد و توزیع زمانی نیازهای کشاورزی (حقابه) اراضی کشاورزی پایین دست احداث خواهد شد.

این سد خاکی با هسته مرکزی رسی با ارتفاع 55/5 متر از بستر رودخانه و به طول 410 متر و عرض تاج 10 متر، سرزیر جانبی از نوع اوجی استاندارد به همراه باکت پرتابی در جناح راست، تونل انحراف آب در جناح راست، تونل انحراف آب در جناح راست و تونل آبگیری آبیاری در جناح چپ به منظور تخلیه سد و آبگیری از آن احداث خواهد شد.

مقایسه مطالعات مدیریت بحران شهری و پدافند غیرعامل

پس از بیان ساختار مطالعاتی مدیریت بحران و پدافند غیرعامل، در این بخش با مقایسة روند مطالعات در هر یک از حوزه های یاد شده، سعی بر آن خواهد بود تا نقاط افتراق و شباهت مطالعات مدیریت بحران و پدافند غیرعامل بررسی گردد. ماحصل این بخش، ساختار پیشنهادی این مقاله برای انجام مطالعات مدیریت بحران و پدافند غیرعامل به صورت مکمل یکدیگر خواهد بود.

نقاط افتراق مطالعات مدیریت بحران و پدافند غیرعامل

- حوزه مطالعات و پیشنهادات در زمینه مدیریت بحران منطقه ای است. در حالی که پدافند  غیر عامل بیشتر برای تاسیسات خاص و در ناحیه ای محدود مورد نظر می باشند.

- به علت خواستگاه مباحث پدافند غیرعامل، تهدید غالب در مطالعات پدافند غیرعامل حملات نظامی است، یا دست کم این گونه تهدیدات دارای سهم قابل توجهی نسبت به سایر تهدیدات هستند. این امر سبب شکل گیری روش های شناخته شده ای به منظور ایجاد و یا ارتقا پدافند غیرعامل شده است. در صورتی که مدیریت بحران بیشتر اشاره به روش هایی میتنی بر مفهوم بحران دارد، نه نوع خاصی از تهدید.

- مطالعات مدیریت بحران یا مدیریت جامع بحران مباحث بازسازی پس از حادثه را نیز شامل می شود. در حالی که در تعریف پدافند غیرعامل به اقدامات غیر مسلحانه به منظور کاهش اثرات تهدید مورد نظر است.

نقاط اشتراک مطالعات مدیریت بحران و پدافند غیرعامل

- باتوجه به این که اطلاعات مورد نیاز برای طرح های پدافند غیرعامل و مدیریت بحران، لازم است در سطح منطقه ای جمع اوری شوند. مشابهت قابل توجهی بین اطلاعات وجود دارد. شناخت و بررسی تهدیدات که در هر دو نوع مطالعه مورد نیاز خواهد بود با تاکید بر تهدیدات گوناگون اما با الگویی مشابه صورت خواهند گرفت.

- مطالعات مربوط به آسیب پذیری با رویکردی مشابه در دو نوع مطالعه صورت می گیرد. در تحلیلی که بر آسیب پذیری مناطق مسکونی مجاور سد ارداک به منظور طرح پدافند غیرعامل این سد صورت گرفت، مناطق تحت تأثیر آب گرفتگی، تلفات انسانی و زیان های اقتصادی ناشی از شکست سد برآورد شد. این نتایج می تواند سهم قابل توجهی از مطالعات مدیریت بحران شهرستان چناران و مناطق اطراف سد را شامل شود.

- حجم قابل توجهی از راه کارهای قابل ارابه برای دو نوع مطالعه (مدریت بحران و پدافند غیرعامل) مشترکند یا لااقل اطلاعات پایة آن ها کاملاً مشابه است. برای مثال می توان مشخصاً به راه کارهای مدیریت نیروی انسانی اشاره کرد. در مطالعة انجام شده برای سد ارداک اطلاعات و چگونگی تعامل نیروهای امدادی در سازمان هایی که امکان دسترسی آنها به سایت سد در زمان های معقول ممکن است به دست آمده در این مورد در تدوین طرح های مدیریت بحران برای دیگر مناطق مجاور کاملا مفید خواهد بود.

نتیجه گیری

در مقاله حاضر الگوی مطالعات مدیریت بحران و پدافند غیرعامل مورد بررسی قرار گرفت. به کمک مقایسظ روند دو نوع مطالعات یادشده نقاظ تمایز و اشتراک هر یک بیان شدند. نقاط اشتراک زیاد در مطالعات یادشده استفاده از الگویی مشترک برای انجام توأم مطالعات مدیریت بحران و پدافند غیرعامل را ممکن می کند. بهره مندی از مطالعات مشترک در حوزه های مدیریت بحران و پدافند غیرعامل منجر به کاهش قابل ملاحظة هزینه های مطالعات و اجرای طرح های ارتقاء ایمنی خواهند شد. به طور مشخص پیشنهادهای زیر برای تحقق منظور یادشده پیشنهاد می گردد:

سازمانی واحد عهده دار مطالعات همزمان مدیریت بحران و پدافند غیرعامل در کشور باشد. این سازمان اولویت انجام مطالعات یادشده در کشور را تعیین نماید.

- جمع آوری اطلاعات برای مطالعات مدیریت بحران و پدافند غیرعامل در قالب یک فعالیت و بر اساس نیاز هر دو مطالعه صورت گیرد .

تهیه و تدوین الگوی بانک اطلاعات مناطق مختلف کشور به منظور استفاده در پروژه های مدیریت بحران و پدافند غیرعامل. این بانک اطلاعات به جز تهدیدیات قابل توجه در مناطق مختلف شامل برآورد سطوح آسیب پذیری تاسیسات مختلف خواهد بود. بدین ترتیب ارائه راهکارهای شامل جزئیات برای مناطق مختلف با سرعت بیشتر، بر اساس اولویت های تعیین شده و با هزینة کمتر حاصل خواهد شد.

تاکتیک هنر مبارزه

تعریف توان رزمی

توان رزمی عبارت است از نیرو یا قدرتی که یک یگان در اجرای ماموریت و انهدام دشمن از آن استفاده می کند و یا به عبارت دیگر کلیه امکانات موجود و کاربرد صحیح آن ها در اجرای ماموریت محوله را توان رزمی گویند. توان رزمی وقتی قابل ملاحظه است که با توان رزمی نیروی مخالف مقایسه بشود که در این حالت به آن آناتومی رزمی نسبی گویند.

ترکیب توان رزمی

توان رزمی ترکیبی از عوامل فیزیکی (محسوس) و غیرفیزیکی (نامحسوس) است که ترکیب و تلفیق صحیح آن ها با یکدیگر می تواند باعث پیروزی در عملیات گردد.

1- عوامل فیزیکی توان رزمی: عواملی که در اختیار فرمانده هستند عبارتند از:

(الف)- یگان های مانوری

(ب)- آتش های سازمانی

(پ)- آتش های غیرسازمانی

(ت)- یگان های پشتیبانی

(ث)- یگان های پشتیبانی خدمات رزمی

چنانچه بتوانیم عوامل فیزیکی تواتن رزمی دشمن را کاهش دهیم خود به خود توان رزمی خود را افزایشداده ایم.

2- عوامل غیرفیزیکی توان رزمی: عواملی هستند گه گاربرد آن ها در موفقیت یک یگان تأثیر به سزایی دارد مانند: سازمان، رهبری، آموزش، انضباط، روحیه، ایمان و اعتقاد، انگیزه، آداب و سنن ملی و سایر مسائل مشابه که در دراز مدت کسب گردیده اند.

-عوامل برتری ساز توان رزمی: هر چند که با در نظر گرفتن عوامل فیزیکی و عوامل غیرفیزیکی دو یگان خودی و دشمن، توان رزمی نسبی آن ها مشخص می شود. لیکن عوامل دیگری وجود دارند که توجه به آن ها در مقایسه نیروها از لحاظ کمیت اثر مطلوب داشته که به آن ها عوامل برتری ساز توان رزمی گویند به عبارت دیگر عوامل برتری ساز توان رزمی عواملی هستند که مقدورات یگانهای مانوری را برای انجام ماموریت محوله افزایش می دهند. این عوامل عبارتند از:

(الف)-آب و هوا

(ب)-کنترل و هماهنگی

(پ)-آسیب پذیری و قبول خطر(ریسک)

(ت)-عملیات اطلاعاتی

(ث)-عملیات پوشش و فریب تاکتیکی

(ج)-عملیات سد و ممانعت و محروم کردن

(چ)-عملیات روانی

(ح)-عملیات جنگ الکترونیکی

(خ)-زمین

الف- آب و هوا:

آّ و هوا عبارت است از شرایط جوی متوسط و معمولی یک محل که توسط حرارت و تغییرات جوی در یک دوره از سال تعیین می شود، آب و هوا بیشتر روی طرح ریزی های استراتژیکی اثر دارد و همچنین روی نیازمندی های لجستیکی، آموزش و آماده کردن افراد نیز موثر است.

جو همان شرایط کلی اتمسفر در یک زمان و مکان مشخص با در نظر گرفتن حرارت، میزان رطوبت، ابر و امثال آن روی دیده بانی، قابلیت عبور، ارتباط، کنترل تاکتیکی، پشتیبانی خدمات رزمی، برد و اثر جنگ افزارتأثیر دارد.

ب- کنترل و هماهنگی:

وقتی فرمانده کلیه عوامل را هماهنگ، کنترل و ارزیابی کرد و طرح عمل خود را تهیه نمود با کنترل و هماهنگی اطمینان حاصل می کند کلیه وسائل به کار رفته و عملیات در زمان هایی که طرح تعیین شده انجام می شود وسایل ارتباطی جهت نگهداری و حفظ کنترل و هماهنگی، قابلیت انعطاف طرح های ارتباطی، داشتن تامین مخابراتی طرح ها بسیار مهم بوده و باید از اتکا به یک وسیله تنها خودداری نمود. کنترل و هماهنگی بین عناصر با تعیین هدف ها، خطوط حد، نقاط هماهنگی، خطوط خیز، خطوط عزیمت، زمان تک و سایر اقدامات کنترلی دیگر به وجود آمده و از افسران رابط به منظور اطمینان از درک دستورات و هماهنگی مؤثر استفاده می گردد.

پ- آسیب پذیری و قبول خطر:

آسیب پذیری یعنی حساسیت یک نیرو در برابر خسارات وارده بر اثر اقدامات دشمن. آسیب پذیری ضعق ذاتی یک نیرو بوده و دشمن ممکن است قادر شود از این ضعف بهره ببرد. آسیب پذیری را می توان با استفاده صحیح از تحرک و عملیات آفندی کاهش داد. این کاهش را از راه فریب پراکندگی می توان عملی کرد.

خطر عدم حفاظت در مقابل تلفات و ضایعات بوده و فرمانده باید قبول کند که خطر جز ناگسستگی جنگ است و معمولا پیروزی خطراتی را در بردارد. با این وجود فرمانده باید از قبول خطر غیرلازم خودداری کرده و این دو را در مقابل هم ارزیابی کند. انجام ماموریت مهمترین موضوعی است که در آسیب پذیری و قبول خطر باید در نظر گرفت و اگر قبوی خطر به میزان غیرقابل تحملی برسد باید در طرح ها تجدید نظر کرد.

ت- اطلاعات:

اطلاعات خوب در واقع اطلاعاتی است که قابل اطمینان ، مربوط به موضوع، درباره دشمن موجود، مربوط به موضوع، درباره دشمن موجود، جو و زمین باشد. اطلاعات خوب فرمانده را قادر می سازد که مقدورات دشمن را ارزیابی و مقدورات دشمن را ارزیابی و مقدورات خود را در محل مناسب به کار برد تا برتری رزمی پیدا کند.

 

 

ث-پوشش و فریب تاکتیکی:

اقداماتی که به منظور تهیه تامین برای طرح ها، عملیات و فعالیت ها و همچنین تقویت اقدامات عادی تامینی و پدافند غیرعامل اجرا می شود، پوشش نامیده می گردد فریب هم فعالیت هایی است که برای به اشتباه انداختن دشمن از طریق به هم زدن و غیرواقع نشان دادن وقایع و تلقین به او برای عمل در فرصتی که به سود عملیات مورد نظر ما باشد. بنابراین پوشش و فریب تاکتیکی مربوط به اعمالی می شود که برای اختفای حقایق(پوشش) و غیر واقع نشان دادن اعمال (فریب) انجام می گیرد. طرح های پوشش و فریب تاکتیکی جزو طرح های عملیاتی بوده ولی نباید عدم اجرای آن ها موجب به هم خوردن طرح عملیات شود. عملیات فریب به شرح زیر طبقه بندی می شود:

- تک فریبنده

- نیرنگ

- نمایش نیرو(تظاهر)

- فریب دید(تقلید، تغییر شکل، وانمود نمودن)

ج- عملیات سد موانع و ممانعت و محروم کردن:

سد کردن، یعنی تهیه یک سری موانع طبیعی یا مصنوعی هماهنگ شده به منظور کانالیزه کردن، محدود کردن، به تاخیر انداختن، کندکردن یا متوقف کردن حرکت دشمن.

عملیات ممانعتی به طور کلی علیه قدرت و توانایی جنگی دشمن به کار رفته و عبارت است از ممانعت یا محروم کردن دشمن در استفاده از یک منطقه ویژه، جاده ها، بنادر و ... در یک محدوده، محروم کردن ممکن است از راه آتش، تک هوایی، نیروهای رزمی شامل متحرک هوایی، چریک، عوامل شیمیایی و میکروبی انجام می گیرد.

چ-عملیات روانی:

عملیات روانی عبارت است از نفوذ در عقاید، ایمان، اعتقادات، احساسات، وضع رفتار دشمن، خودی یا بی طرفی.

ح-عملیات جنگ های الکترونیکی:

شامل اعمالی است که به منظور نابود کردن وسایل مخابراتی دشمن و ایجاد اطلاعات اشتباهی در ارتباط او و کاهش وقت جنگ افزارهای دشمن که از طریق الکترونیکی کنترل می شوند اجرا می گردد که شامل موارد زیر است:

- اقدامات پشتیبانی الکترونیکی

- اقدامات ضد الکترونیکی

- اقدامات ضدضد الکترونیکی

خ-زمین:

در مورد شناخت جنبه های تاکتیکی زمین (دید و تیر، اختفا و پوشش، معابر، عوارض حساس و موانع) بحث نشده و تنها نحوه ی استفاده از این مزایا مهم است.

اصول جنگ

اصول جنگ ابزاری است که فرمانده برای اجرای ماموریت و حصول پیروزی باید آن ها را به کار بندد.

توان رزمی در حقیقت ابزار و ادوات جنگ است، لیکن تنها یک اسباب و ابزار نیست بلکه یک تدبیر نیز می باشد زیرا تا توان رزمی موجود نباشد حرکت و جنگ مفهومی ندارد و بدون وجود آن نمی توان اصول جنگ را به کار بست.

  

نوشته شده در ساعت 6:12 بعد از ظهر توسط حسین |
نمايش باکس نظرات
بستن باکس نظرات