آموزش نظامی سایت محبان مهدی

شیوه های احداث سنگرهای مناسب برای دفاع آینده

چکیده

دفاع آینده در برابر کشوری است که دارای فن آوری پیشرفته قدرت رزمی و مانوری بالایی است که می تواند با حفظ فاصله جغرافیایی و کم ترین تلفات، عمل کند و با استفاده از فن آوری پیشرفته نظامی، برای تصور کامل و حضور فیزیکی، پیشروی خود را در عمق کشور آغاز نماید. در مرحله حضور فیزیکی نیروهای زمینی دشمن که معمولاً با تانک های پیشرفته صورت           می گیرد، یگان ها باید با ایمان و روحیه شهادت طلبی، سنگرهای تدافعی مناسبی را برای دفاع همه جانبه احداث نمایند تا با این طریق ابتکار عمل را در دست گرفته و با شکست تدریجی دشمن در صحنه نبرد زمینی، آن را از دستیابی به اهدافش ناامید سازد.

این مقاله در صدد ارائه شیوه های احداث سنگرهای مناسب برای دفاع آینده می باشد. انتخاب این موضوع از این لحاظ قابل اهمیت است، که در جنگ آینده، کشور ما به لحاظ تفاوت در           فن آوری نظامی با دشمن، باید از سنگرهای مناسب برای دفاع در برابر هجوم دشمن استفاده نماید.

واژه های کلیدی: سنگر، دفاع

مقدمه: دفاع آینده در برابر کشوری است که دارای قدرت رزمی و مانوری بالایی است که      می تواند با حفظ فاصله جغرافیایی و کم ترین تلفات، به عنوان قدرت پیروز میدان، عمل کند و با استفاده از فن آوری پیشرفته و انواع موشک های زمین به زمین و هوا به زمین هوشمند، پشتیبانی نیروی هوایی، یگان های متحرک هوایی، یگان های زرهی مدرن و با نیروهای زمینی خود برای تصرف کامل و حضور فیزیکی، پیشروی خود را در عمق کشور آغاز نماید.

مفاهیم نظری تجهیزات دشمن برای شناسایی سنگرها در دفاع آینده، دشمن انواع متنوعی از حسگرها را برای کشف و شناسایی سنگرها به کار خواهد گرفت. این حسگرها از فن آوری بصری، اشعه ماوراء بنفش، اشعه مادونه قرمز، رادارهای صوتی و رادیویی بهره می گیرند.

مهمترین اقدام دشمن برای حمله به سنگرهای از پیش شناسایی شده در مراحل مختلف عملیات دست یابی به اطلاعات مورد نیاز است. اخذ اطلاعات توسط پروازهای شناسایی، عکس برداری هوایی، ماهواره ای، مادون قرمز، از جمله روش های کسب اطلاعات است.(عکس2) مرحله شناسایی و جمع آوری اطلاعات به لحاظ جایگاه آن از اهمیت خاصی برخوردار است. به همین نسبت ممانعت و اخلال در شناسایی دشمن از سنگرها، مهم و ضروری است. تهدیدات مانع شناسایی سنگرها در قالب طرح های پدافند غیرعامل با توسل به مباحث استتار، اختفاء، و عوامل و حساسه هایی را که دشمن برای جمع آوری اطلاعات در جنگ آینده از آنها بهره خواهد برد، عبارتند از:

1) دیده بانی. 2) عکس برداری 3) هواپیمای بدون سرنشین 4) گیرنده های حرارتی      5) دوربین های حرارت یاب(عکس4)  6) دوربین های مادون قرمز 7) رادار تصویربرداری          8) ماهواره

در طول هشت سال دفاع مقدس صدمات انسانی و مادی سنگینی به وسیله دیده بانان دشمن به رزمندگان وارد آمد که با استفاده از تهدیداتی مانند استفاده از استتار، امکان کاهش آنها، قبل و بعد از بحران وجود داشت، تداوم غفلت و نپرداختن همه جانبه به این مقوله در دفاع آینده نیز      می تواند هزینه سنگین ساخت و تخریب مجدد در زمان جنگ و صلح، را بر نیروهای مسلح تحمیل نماید و ضایعات جبران ناپذیری در تهدیدات آتی و تهاجم آمریکا به بار آورد.(عکس5)  سنگر: موضع ای است که در منطقه پدافندی تهیه شده و طوری انتخاب می شود که دارای میدان دید و نیز مناسب، حفاظت و اختفاء نموده و حداکثر قدرت آتش را بر روی راه های پیشروی دشمن داشته باشد(کاظمی، 1356، ص203) (عکس6)

در تعریف دیگر به محل یک یگان، سرباز یا جنگ افزار را که از آنجا به دشمن تیراندازی        می شود سنگر می گویند. این محل باید دارای شرایط لازم مانند میدان دید وتیر، اختفا،  پوشش و... باشد(مرکز پشتیبانی آموزش نظامی، ص58)(عکس7)

سلاح های مدرن امروزی به حد کافی دقیق و از امکانات هدف یابی و نشانه روی مناسب برخوردار هستند که تمام اشیاء قابل رؤیت در یک میدان نبرد را منهدم کنند. یک سنگر مناسب کلید بقای نیروهای خودی و شکست دشمن را به همراه خواهد داشت. انتخاب محل مناسب سنگر و دقت کافی در ساخت آن با توجه به استتار و پوشش مناسب دو هدف عمده و اساسی زیر تأمین می شود: (عکس8)

1- از مکانی که توسط دشمن شناسایی نشده است می توان به دشمن ضربه وارد کرد.

2- نفرات داخل سنگر را از آتش سرکوب دشمن مصون می دارد.

مشخصات یک سنگر مناسب

1- اختفاء: رزمنده را از دید دشمن مصون نگه می دارد.

2- پوشش: رزمنده را از آتش دشمن محفوظ می دارد.

3- دید و تیر: دید و آتش مناسب بر روی دشمن را مهیا می کند.

4- پشتیبانی متقابل: هر سنگر باید طوری استقرار یابد که از سنگرهای مجاور پشتیبانی کند.

1- اختفا:

هر عملی که بتواند سنگر را از دید دشمن مخفی نگاه دارد. و سنگر از روبرو و حتی از بالا دیده نشود.(عکس9)

2- پوشش:

مواد و مصالحی که برای خنثی کردن اثرات آتش دشمن به خصوص آتش مستقیم، در سنگرها به کار برده می شود را پوشش می گویند. بهترین و مناسب ترین سنگرها آنهایی هستند که در پشت موانع و پوشش های طبیعی قرار می گیرند. چنانچه پوششی طبیعی وجود ندارد. باید پوشش های مصنوعی استفاده کرد.

3- دید و تیر:

برای نابودی دشمن باید به طور واضح دشمن را دید و میدان آتش خوبی وجود داشته باشد.

4- پشتیبانی دوطرفه:

دفاع مانند حمله نیاز به کار گروهی دارد هر سنگر باید طوری استقرار یابد که از سنگرهای مجاور پشتیبانی کند. به عبارتی آتش سنگرهای مجاور از مقابل سنگر شما عبور و آتش شما را از روبروی سنگر مجاور عبور نماید.

1- محل سنگر را حفر کنید. (عکس10) عمق سوراخ کنده شده باید تا زیر بقل تیرانداز باشد. در حین کندن خاک های اضافی سنگر به فاصله دوری حمل و استتار گردد. این کار باید به صورتی انجام شود که دشمن نتواند از هوا با زمین آنرا ببیند. (عکس11)

2- مسیرهایی را برای اجرای آتش درست کنید. چند میخ چوبی نشانه روی را در جهت معابر خطرناک نصب کنید بطوریکه شبها نیز بتوانید اسلحه خود را در این مسیر قرار دهید. چند میخ چوبی دیگر را در حدود راست و چپ برای مشخص کردن میدان آتش نصب نمایید. این      چوب ها همچنین مانع برخورد تصادفی آتش به سمت سنگرها مجاور می شود.

3- برای پوشش سنگر سقف آن را کامل کنید. بعد از اینکه مراحل اساسی حفر سنگر به اتمام رسید، برای حفاظت در برابر آتش های غیرمستقیم، بارندگی و رؤیت از طریق هوا پوششی مناسب در بالای آن ایجاد کنید. نحوه ساخت این پوشش تابع مصالحی است که در دسترس می باشد. (عکس12)

قطعات سرپناه را می توان از کنده های درخت، تخته، دکل ها، تابلوهای شکسته علائم، تیرآهن ساختمان های خراب شده و یا چیزی که به حد کافی مقاوم و محکم باشد(قادر به تحمل45 سانتی متر و یا بیشتر خاک باشد) استفاده نمود.

برای ساخت سرپناه به کمک مصالح مناسب، ابتدا محوطه ای را در کنار سنگر علامت گذاری کنید، عرض این محوطه باید از عرض سنگر بیشتر بوده و به اندازه کافی پهن باشد تا کنده های درخت یا تخته های تحمل کننده بار سقف را در خود جای دهد. (عکس13)

4- در مرحله بعدی سنگر را استتار کنید. سنگر را طوری استتار کنید که در برابر حسگرهای شناسایی دشمن در امان باشد. زمانی که کار حفر سنگر به اتمام رسید، حدود35 متر به طرف جلو پیش بروید و در حالت ایستاده و درازکش به سنگر نظر بیفکنید. چنانچه توانستید آن را ببینید و یا متوجه شدید که در کجا مشغول به کار بوده اید، استتار نامناسب است و باید آن را اصلاح نمایید. بعد از اصلاح از هم سنگرتان بخواهید در سنگر به حالت شلیک کردن قرار بگیرد و سپس تلاش کنید که او را شناسایی نمایید. چنانچه کار خوب انجام شده باشد، این عمل امکان پذیر نیست. کار بر روی سنگر را تا زمانی ادامه دهید که با زمین عملیات همگون شود و به طور کلی غیرقابل مشاهده شود. (عکس14)

انواع سنگر در دفاع آینده: 1- سنگر اصلی 2- سنگر یدکی 3- سنگر فرعی 4- سنگر فریب

در دفاع آینده علاوه بر سنگر اصلی به منظور پدافند باید سنگر یدکی و فرعی و حتی فریب نیز احداث شود، سنگر یدکی طوری انتخاب می شود که رزمنده بتواند از آن محل عیناً مثل سنگر اصلی مأموریت خود را اجرا نماید، زیرا با توجه به آتش دهنه جنگ افزارها محل آن خیلی زود به وسیله دشمن کشف می شود، بنابراین باید دائماً جای رزمنده عوض شود. البته واضح است که سنگر یدکی باید درست همان مشخصاتی را داشته باشند که سنگر اصلی دارا است، سنگر فرعی به منظور اجرای آتش در سایر جهات ایجاد می شود، در حقیقت سنگر فرعی به منطقه عمق لازم را می دهد. در انتخاب سنگر فرعی همان دقت باید مبذول شود که در تهیه سنگر اصلی و یدکی منظور می شود. (عکس15)

سنگر فریب، اغلب جهت فریب دشمن احداث می شود و از لحاظ شکلی از دید دشمن مانند: سنگر اصلی و فرعی می باشد ولی از لحاظ استحکام و موارد تاکتیکی دیگر چندان مهم نخواهد بود. از این سنگر به ندرت جهت شلیک استفاده می شود و می توان برای تردد استفاده کرده و دشمن را نسبت به این سنگر حساس کرد.

عوامل کشف سنگر:

- مشخص بودن مسیر تردد نیروها؛

- ترددهای بی مورد و آشکار اطراف سنگر؛

- به هم خوردن بافت طبیعی زمین؛

- افراط در استتار؛

- بی نظمی های اطراف سنگر؛ (عکس16)

نتیجه گیری

یک سنگر مناسب در دفاع آینده باید دارای پوشش، اختفا، میدان دید و آتش باشد تا توسط دشمن شناسایی نشود.

منابع:

ابوالحسنی، عبداله. (1381)، فصلنامه سنگر، مرکز مطالعات و پژوهش های مهندسی سپاه، شماره7.

کاظمی، محمد، 1356، فرهنگ واژه های نظامی، چاپ دوم، چاپخانه ارتش.

مرکز پشتیبانی آموزش نظامی ستاد مرکزی، فرهنگ واژه های نظامی.

تاکتیک هنر مبارزه

1- تعریف

شناسایی با رزم عبارت از تکی است که با یک نیروی قابل ملاحظه به منظور کشف گسترش، سنجش قدرت رزمی، تعیین نقاط ضعف دشمن و یا توسعه سایر اطلاعات انجام می شود.

2- منظور

منظور اساسی از این نوع عملیات اجرای شناسایی و کسب خبر می باشد یا به عبارت دیگر شناسایی با رزم در تقدم یکم یک عمل اطلاعاتی است.

شناسایی با رزم موقعی به کار می رود که نیاز فوری به کسب اطلاعات در مورد دشمن مطرح بوده و سایر عوامل اطلاعات نتوانند به علت کمبود وقت آن اطلاعات را تهیه نمایند.

3- هدف

هدف در شناسایی با رزم توسعه وضعیت دشمن است، لذا ممکن است یک هدف فیزیکی محدود و کم عمق واگذار شود، این هدف بایستی قطعه زمین حساسی باشد که تأمین یا تهدید آن دشمن را(متناسب با رده ای که دستور شناسایی با رزم را صادر نموده است) وادار به عکس العمل نماید.

به طور مثال وقتی که تیپ دستور شناسایی با رزم را صادر کرده است هدف باید در چنان عمقی باشد که هنگ دشمن را وادار سازد برای جلوگیری از سقوط آن، احتیاط هنگ را وارد عمل کند.

4- اجرا

شناسایی با رزم ممکن است با استفاده از یکی از روش های زیر انجام شود:

الف- تک به هدف محدود:

این تک ممکن است توسط یک یگان به یک نقطه حساس و یا توسط چند یگان به منظور کشف وضعیت دشمن به چند نقطه حساس انجام شود، در این روش ممکن است(در صورت امکان) پس از تصرف هدف اقدام به نگهداری آن نمود.

ب- دستبرد:

دستبرد عبارت است از نوعی تک که در آن هدف به دست آوردن اطلاعات، گرفتن اسیر، غنیمت و انهدام وسایل دشمن بوده و تصرف و نگهداری زمین موردنظر نمی باشد.

نحوه اجرای این روش بستگی به اندازه و نوع یگانی دارد که آن را انجام می دهد، نیروهای متحرک هوایی می توانند این عملیات را در یک جبهه وسیع و به صورت جنگ و گریز و نیروهای زرهی به صورت عملیات جارویی تانک انجام دهند، عملیات جارویی تانک با توجه به استعداد، ماموریت نیروی خودی و وضعیت دشمن ممکن است در عرض و عمق وسیعی انجام شود.

5- هدایت

شناسایی با رزم با محدود بودن اطلاعات از دشمن و نیازمندی  به جمع آوری اطلاعات مشخص می گردد.

(الف) هر چند نحوه اجرای شناسایی با رزم با سایر تک ها فرق ندارد ولی یگان های مانورکننده بایستی از درگیری قطعی با دشمن خودداری نمایند.

(ب) ماموریت اصلی در این نوع عملیات کسب اطلاعات از دشمن بوده و فرمانده بایستی بلافاصله پس از وارد آوردن ضربه به نقطه قوی و یا ضعیف دشمن، آماده بهره برداری از یک موفقیت غیرمنتظره و یا رهایی از رزم باشد.

(پ) نیروها ممکن است در صورتیکه قادر باشند زمینی را که تصرف و یا شناسایی کرده اند نگهداری نموده و یا بعد از توسعه وضعیت اقدام به عقب نشینی نمایند.

(ت) در اجرای حرکت به اخذ تماس ممکن است چند بار مبادرت به شناسایی با رزم شود تا مواضع اصلی پدافندی دشمن مشخص گردد.

(ث) اندازه، ترکیبات نیرو یا نیروهای اجراکننده شناسایی یا رزم به ماموریت و وضعیت موجود بستگی داشته و ممکن است از یک تیم یا ترکیبی از یگان های لشکری تغییر نماید.

لذا طرح ریزی عملیات شناسایی با رزم به وسیله قرارگاه های بالاتر از گردان(گروه رزمی) واگذار می شود.